မတရားဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း (Arbitrary Arrest) သည် နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးကို ဆိုးရွားစွာ ချိုးဖောက်သော လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် အီရန်နှင့် ရုရှားကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင် ဆန္ဒပြသူများနှင့် အရပ်သားများအား အကြောင်းမဲ့ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ နှင့် အတင်းအဓမ္မ ပျောက်ဆုံးစေခြင်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကျူးလွန်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။

အီရန်နိုင်ငံရှိ အစုလိုက်အပြုံလိုက် မတရားဖမ်းဆီးမှုများ

အီရန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလများအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြမှုများအပြီးတွင် အာဏာပိုင်များသည် လူပေါင်းသောင်းနှင့်ချီ၍ မတရားဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ညအချိန် နေအိမ်များသို့ ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်း၊ လမ်းပေါ်တွင် အကြမ်းဖက်ဖမ်းဆီးခြင်းများကို တရားရုံးအမိန့်မပါဘဲ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ဖမ်းဆီးခံရသူများစွာကို တရားဝင်စာရင်းမသွင်းထားသော Soroush နှင့် Ahmadi No. ကဲ့သို့သော လျှို့ဝှက်ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး မိသားစုများနှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ထားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အကျဉ်းထောင်များတွင် လူဦးရေပြည့်ကျပ်နေပြီး ဆန္ဒပြသူများကို လူသတ်မှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါးမှု ကျူးလွန်သူများနှင့် ရောနှောထားရှိကာ အထီးကျန်အကျဉ်းချခြင်း (Solitary confinement) များကိုလည်း ရက်ရှည်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ဖမ်းဆီးခံရသူများသည် ရှေ့နေငှားရမ်းခွင့် ငြင်းပယ်ခံရရုံသာမက ရိုက်နှက်ခံရခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခံရခြင်း၊ လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ခံရခြင်းနှင့် ဆေးကုသခွင့် ငြင်းပယ်ခံရခြင်းစသည့် ပြင်းထန်သော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အာဏာပိုင်များသည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်၍ အတင်းအဓမ္မ ထွက်ဆိုခိုင်းသော "ဝန်ခံချက်" များကို နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံများမှတစ်ဆင့် ထုတ်လွှင့်ပြသကာ ယင်းဝန်ခံချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် ကွပ်မျက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ဖမ်းဆီးခံရသူများထဲတွင် ကလေးသူငယ်များ၊ ရှေ့နေများ၊ ဆရာဝန်များနှင့် ဘာဟေး (Baha'is) ကဲ့သို့သော လူနည်းစု ဘာသာဝင်များလည်း ပါဝင်နေသည်။

ရုရှား၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် ယူကရိန်းစစ်ပွဲအတွင်း မတရားဖမ်းဆီးမှုများ

ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းအပေါ် ကျူးကျော်စစ် ၅ နှစ်မြောက်သို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် ရုရှားအစိုးရ၏ ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးအကျပ်အတည်းများ ပိုမိုဆိုးရွားလာနေသည်။ ရုရှားနိုင်ငံအတွင်း စစ်ပွဲကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သူများကို 'နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှု'၊ 'အစွန်းရောက်မှု' နှင့် 'အကြမ်းဖက်သမား' စသည့် စွပ်စွဲချက်များဖြင့် မတရားဖမ်းဆီး အကျဉ်းချလျက်ရှိပြီး လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများ၊ သတင်းထောက်များနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၂,၀၀၀ ကျော်မှာ ကြီးမားသော အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ယူကရိန်းနိုင်ငံတွင်လည်း ယူကရိန်းအရပ်သား ၁,၇၀၀ ကျော်မှာ ရုရှားအကျဉ်းထောင်များတွင် မတရားဖမ်းဆီးခံထားရကာ ပြင်ပနှင့် အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခံထားရပြီး အစာရေစာနှင့် ဆေးကုသခွင့်များ ငြင်းပယ်ခံထားရသည်။ ဖမ်းဆီးခံ ယူကရိန်းနိုင်ငံသားများကို စစ်ကြောရေးလုပ်ဆောင်ရာတွင် လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ခြင်း၊ သံတုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခြင်း စသည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကို စနစ်တကျ ကျူးလွန်နေကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ ကျွမ်းကျင်သူများက သတိပေးထားသည်။

နိုင်ငံတကာ၏ တောင်းဆိုချက်များ